Gegevens:

Categorie:
Autobiografisch
Geplaatst:
14 mei 2012, om 19:34 uur
Bekeken:
484 keer
Aantal reacties:
0
Aantal downloads:
205 [ download ]

Score: 0

(0 stemmen)

Log-in om ook uw mening te geven!




Share |

"Ik reken af met heden, verleden en toekomst"


Fred van der Wal rekent af met heden, verleden en toekomst

‘Wat mij opvalt is de slapte en jaloezie van de collegaatjes uit het beeldende veld...te veel soul en te weinig body! Doet U mij maar een kopstoot!’

Fred van der Wal rekent af

In brede kring overheerst de mening dat Fred van der Wal , op grond van diverse nader toe te lichten redenen in dit profiel, niet meer de hoogte of de kracht bereikt waarvan zijn vroege werk blijk gaf.
Zo noemde auteur Martin Hartkamp in zijn huis op de Oude Bildtdijk hem in 1993 een veeelbelovende jongen in 1968 die zijn belofte niet heeft ingevuld.
Onze artiest haalde zijn schouders op en zei geamuseerd: Ik heb het, geloof ik, niet zo slecht gedaan.
Het feit dat hij zichzelf voortdurend op de voorgrond plaatst, ook al is heel zijn kunstenaaar schap gericht op de systematische afbraak van zijn eigen verleden en van het bekrompen, rechtse milieu waarin hij opgroeide, begint vele collegas sterk op de zenuwen te werken.
Het hinderlijke vloeit niet zozeer voort uit het autobiografische karakter van Fred van der Wals geschriften, fotos, schilderijen en tekeningen, maar vooral uit de psychische gesteldheid waarmee de schrijver/schilder met zijn eigen verleden afrekent als hij de gereformeerden klestmeiers en piëtistische sekteleden die door manipulerende voorgangers onder de duim worden gehouden genadeloos af maaakt in felle bewoordingen.
De hele opzet van de afrekening waaraan de auteur sinds 2006 met een sterke emotionele geladenheid in zijn webkogs en nog uit te geven boeken werkt, ontspringt aan een scherp bewustzijn van de eigen superioriteit, zijn intelligentie en soms schokkende levenservaringen, hetgeen niemand zal ontkennen.
In de jaren zeventig noemde menig galeriehouder en collega hem een racist, nazi en fascist, zonder te weten wat die termen eigenlijk in hielden.
Zijn schrijven blijft een bevestiging van het eigen gelijk, ook al voelt Fred van der Wal goed aan dat hij zich, objektief gesproken, voortdurend misdragen heeft, bij voorbeeld tijdens de tijd aan de Da Costakweekschool te Bloemendaal van 1960-1966 of bij opkomst in militaire dienst, als een dwingeland met ijzeren vuist en voorheen als modieuze would be kunstenaar, die een nihilistisch voorbeeld nam aan de genotzuchtige Franse Nouvelle Vague enerzijds en de decadente Engelse Mod period van de jaren zestig.
Zelfkritiek, afschuw, schuld en boete voor de eigen daden en gedachten, gekoppeld aan een neiging om geen werkelijk baanbrekende keuzes te maken, behalve op papier of linnen, vormen de materie van dit kunstenaarschap dat geen precedenten kent.
De voornaamste motivering ervan ligt, voorzover we op grond van de teksten daarover met enige zekerheid een oordeel kunnen vormen, in de behoefte van de auteur om door het schrijven een nieuw, eigenzinnig, heftig bestaan op te bouwen op de puinhopen van het verguisde, laffe, leugenachtige ikje in de ban van een benauwde, bekrompen fenomenologisch getinte zestiger jaren schoolmeesters opleiding.
Niet voor niets wensen ex- klasgenoten doorgaans geen enkel contact met hem jaren na dato. Onlangs verzocht een beeldhouwster (Ank B.) die in een parallelklas zat gepikeerd of zij onmiddellijk van de adressenlijst van Fred van der Wal kon worden verwijderd door onze ras artiest. Zij herinnert zich nog goed hoe Fred een tekening van haar in 1963 (49 jaar geleden!) honend “semi-artistiek” noemde. Vergeten kan ze niet, vergeven wil ze niet, ook niet nadat de kunstenaar zijn excuses in 2012 aanbood.
Hij herinnerde zich het voorval niet. De beelhouwster gooit hoge ogen in de IJsselsteinse dorpsgemeenschap waaar zij woont en werkt temidden van onbekende dorpskunstenaars

De schrijver Fred van der Wal van teksten, waarvan de literaire aanzet al terug te vinden is in een eksperimenteel verhalen boek als het in 2009 gepubliceerde “Schrijversblokkade” is zeer zeker op zoek naar het echte, eerlijke ego, maar hij doet dat, volgens mij, met een te grote zelfverzekerdheid.
De vorm van gefingeerde zelfkennis die Fred van der Wal aan de dag legt, staat mij als recensent niet erg aan.
Het is een lectuur die aanhoudend slaat met tranen in de ogen, proza gesmoord in snikken, behalve bij voorbeeld in het verhaal van de ontmoeting met de auteur Morriën of zijn geliefde Zoenvis, waarin hij zijn gevoelens van waardering en bewondering ongeremd uitspreekt.
Het gaat hier geenszins om een overwonnen moreel standpunt, maar over de psychische bron van Fred van der Wals getourmenteerde schrijverschap, waarmee het hele kommunikatieve karakter van zijn ‘message’ samenhangt.
De vraag moet worden gesteld in hoeverre de auteur voor zichzelf, los van de maatschappelijke werkelijkheid van elke dag, geen mythe aan het opbouwen is waarin hij zich zowel tegenover zijn eigen verleden als tegenover het konkrete heden poogt te handhaven. Door het sterk autobiografische en nauwelijks fiktieve karakter van zijn schetsen kan men dat soort lectuur (let wel! Ik zeg naddrukkelijk lectuur en geen literatuur!) niet losmaken van de psychische en in sommige opzichten zelfs van de etische achtergronden ervan.
Kortom, dit schrijverschap is enerzijds te literair, te gekunsteld, te veel op effectbejag gericht, te egocentrisch en anderzijds, in verhouding tot de opzet, te sterk autobiografisch.
Volgens mij stelt zich hier een probleem van literaire waarachtigheid die naast de werkelijk heid staat.
Ook het zich regelmatig hullen in beha, jarretelgordel, tangaslipje, nylons en onderjurk en het zich tooien met allerlei eksotische versierselen zoals op de foto rond de tepels wijst erop dat de auteur anders wil zijn dan de mensen uit het liberale maatschappelijk-kulturele midden waartoe hij door geboorte, opvoeding, onderwijs, vorming, enzovoort behoort. In feite probeert hij voor zichzelf een nieuwe waanwereld te scheppen, waarmee hij misprijzend afstand neemt van de maatschappelijke werke lijkheid van kunstenaarsland of van het laat humanistisch christelijke West-Europa van vandaag.

Fred van der Wal revolteert tegen een beschaving, een dun laagje cultuur die de mytische mens aantast. In zijn werkelijkheid is zijn haat evident tegen de christelijke sekten, de EO en de kunsteaars die zich beroepen op de Bijbel om hun gebrek aan talent te maskeren gericht en tegen het avontuurloze van de kleine benepen burgerij.
In dat opzicht zondert hij zich als schrijver/schilder af en ondermijnt hij moedwillig de maat schappelijke basis van zijn schrijverschap.
Met zijn nieuwe boek waarin de auteur ongremd nukkig afrekent met het ouderlijk milieu, met het onderwijs en de maatschappelijke groep waartoe hij behoort, namelijk de welgestelde laag van de kleine burgerij, plaatst van der Wal zich, volgens zijn eigen maatstaven, boven de werkelijkheid van alle dag, maar volgens het standpunt van de ontelbare mensen die met hard werken hun dagelijkse boterham moeten verdienen, staat en stond hij buiten onze wereld.

Zijn levenshouding werd ook mogelijk gemaakt door de welvaart die ons land kende sinds de jaren zestig. Je kunt van der Wals levens beschouwing en Ivoren Toren kunstenaarschap niet losmaken van de vrije moraal en levensopvatting en die tot het konsumptiepatroon behoorde van de welvaarts maatschappij van de jaren zestig toen alles kon en alles mocht. 
Buiten dat kader verliezen de teksten fotos en kunstwerken veel van hun betekenis.
Wat heeft de kunstenaar te vertellen aan de werkende mensen?
Vergeleken met auteurs als Wolkers en Hermans die hun auteurschap verbinden met de wezenlijke existentiële levensvragen en problematiek, kun je Fred van der Wal bezwaarlijk een sociaal schrijver/beeldend kunstenaar noemen en dus ook een belangrijk schrijver/schilder.
Fred van der Wal is niet wat hij als schrijver wil zijn, zijn schrijven staat alleen maar in dienst van zijn eigen persoon. Dat is eigenlijk zijn drama en onvervulde noodlot.

Drs. H.A.F. Paargeul 2012

(wordt vervolgd)



Reageer op dit verhaal!

Je moet helaas ingelogd zijn om te kunnen reageren.